18 Haziran 2013 Salı

Allah c.c Kebir mi Ekber mi?

Yazımıza böyle bir soru başlığı koyma nedenimiz kur'anı kendisine rehber edindiğini iddia eden bazı kişilerin özelllikle namazlarda çok kullanılan bir kelime olan ALLAHU EKBER kelimesinin bir kıyaslama kelimesi olduğu , ekber denilmesinin başka büyüklerinde var olduğunu kabul ederek Allah cc nin onlarla kıyaslanarak allah en  büyüktür denilmesinin yanlış olduğu, doğru olanın ALLAHU KEBİR denilmesi olduğu yolunda bazı düşünceleri duymaktayız. Bu tür düşüncelerin ortaya atılmasının sebebini kur'an bütünlüğünden habersiz olunmasına bağlamaktayız.   

Al-i imran s. 7. ayetinde kitabın ayetlerinin muhkem ve müteşabih olarak indirildiği bildirilmekte olup, özellikle müteşabih ayetlerin kapsama alanına hangi tür ayetlerin girdiği konusu önemlidir. Kur'an bilindiği üzere bizlere gözle görmediğimiz alan veya varlıklar ile ilgili bilgiler vermektedir. Allah,melek,cin,cennet.cehennem gibi varlıklar ve alanlar ile ilgili ayetlerin muhtevası "müteşabih ayetler" yani benzeşen ayetler" kategorisine girmektedir. Kur'an bizlere  göz ile şahid olamadığımız alan ve varlıkları  anlatırken göz ile şahid olduğumuz alan bilgilerine benzeştirerek anlatmakta olup buna müteşabih anlatım yani benzeştirerek anlatım denilir.    

Allah cc nin kendisini bizlere tanıttığı ayetlerde kur'anın müteşabih yani benzeştirerek anlatım metodu içinde anlaşılması gerekmektedir. Allah cc bizlerin gözümüzle göremediğimiz bi varlık olması kendisini bizlere gözümüzle gördüğümüz alanın bilgileri içinde benzeştirerek anlatmasını gerektirmekte olup kur'anda bunun yüzlerce örneği bulunmaktadır.     

"Allahu ekber " (Allah en büyüktür) demenin "sakıncalı ve bu şekil bir söylemin Allah cc yi kıyaslamak olduğu , başka büyüklerinde var olduğunu kabul anlamına geldiği" şeklinde düşünce müteşabih anlatımı anlamamaktan kaynaklanan bir anlayışın vardığı yanlış sonuçlardan birisidir.

Bu konuda tartışmanın ne kadar yanlış olduğunu sadece enam s. 19. ayetini okuduğumuz takdirde görmek yeterli olacaktır.

Kul eyyu şey’in ekberu şehâdeh(şehâdeten), kulillâhu şehîdun, beynî ve beynekum ve ûhiye ileyye hâzâl kur’ânu li unzirekum bihî ve men belag(belaga), e innekum le teşhedûne enne meallâhi âliheten uhrâ, kul lâ eşhed(eşhedu), kul innemâ huve ilâhun vâhidun ve innenî berîun mimmâ tuşrikûn(tuşrikûne).
«Şahit olarak hangi şey daha büyüktür» de. «Allah benimle sizin aranızda şahiddir. Bu Kuran bana, sizi ve ulaştığı kimseleri uyarmam içi n vahyolundu; Allah'la beraber başka tanrılar bulunduğuna siz mi şahidlik ediyorsunuz?» de. «Ben şehadet etmem» de. «O ancak tek Tanrıdır, doğrusu ben ortak koşmanızdan uzağım» de.

Enam s. 19. ayetinde, Allah cc nin kendisinin şahidlik bakımından daha büyük yani EKBER olduğunu beyan etmektedir. Şimdi soruyoruz, Allah cc nin kendisini ŞAHİDİ EKBER olarak vasıflandırması yanlışmıdır?

Ikra’ ve rabbukel ekrem(ekremu). Oku! (Çünkü) Rabbin Ekrem'dir!
Alak s. 3. ayetinde Allah cc nin kendisini "el ekrem" yani en kerim olarak başka kerimler ile kıyaslaması yanlışmıdır?  

Summe ruddû ilâllâhi mevlâhumul hakk(hakkı), e lâ lehul hukmu ve huve esraul hâsibîn(hâsibîne).
Sonra gerçek mevlaları olan Allah'a döndürülürler. Dikkat edin, hüküm O'nundur ve O hesabı en hızlı görendir.
Enam s. 62. ayetinde Allah cc nin kendisini "esraul hasibin" en hızlı hesap görücü olarak vasıflandırması kendisinden başka hesap görücüler olduğunumu kabul ederek "en hızlı" demiştir?

Ve izâ ezaknen nâse rahmeten min ba'di darrâe messethum izâ lehum mekrun fî âyâtinâ, kulillâhu esrau mekrâ(mekren), inne rusulenâ yektubûne mâ temkurûn(temkurûne).
 İnsanlara, kendilerine dokunan bir darlıktan sonra genişlik tattırdığımız zaman hemen ayetlerimiz hakkında hileler düşünmeye başlarlar. De ki: 'Allah düzen kurmada daha hızlıdır.' Elçilerimiz sizin düşündüğünüz hileleri yazmaktadırlar.
Yunus s. 62. ayetinde "en hızlı düzen kurucu" diye vasıflandırmasına acaba nasıl bir itiraz olabilir?

hud s. 45. ayeti ve tin s. 8. ayetinde "ahkemul hakimin" derken Allah kendisini başka hakimlerle neden kıyas ediyor diyebilirmiyiz?  

Mü'minun s. 14. ve saffat s. 125. ayetinde "ahsenul halıkin" derken kendisini başka yaratıcılar ile kıyaslıyor diyebilirmiyiz? bu tür örnekleri çoğaltmak mümkündür.  

Araf s. 151, yusuf s. 64-92,  enbiya s. 83. ayetlerinde "erhamurrahimin" şeklinde geçen ayetler de rabbimizin kendisini merhametlilerin en merhametlisi olarak vasfetmesi acaba kendinden başka merhametli ilah varda kendisini onunla kıyaslıyor diyebilirmiyiz?. 

Birçok ayette "alime" fiilinden türeyen ismi tafdil sigası olan "a'lemu" kelimesi Allah cc için kullanılmaktadır " inni a'lemu" (ben en iyi bilenim) şeklinde kullanılmış olması Allah cc nin kendisini başka bilenlerle kıyaslaması olarak görmek mümkünmüdür?

Allah cc şahidlerin EKBERİ , kerimlerin EKREMİ, hızlıların ESRAASI yım ,hakimlerin AHKEMUSU yum, rahimlerin ERHAMI , bilenlerin A'LEMU SU diye bizlere buyurmakta iken şimdi yine sorarız. "ŞİMDİ ALLAH CC NİN KİTABINDAN BAŞKA HANGİ SÖZE İNANACAKSINIZ?".  

Allah cc nin kendisi için kullandığı bu kelimeler kur'anı tek kaynak kabul ettiğini iddia edenlerin kur'an bütünlüğünü gözetmeden yapmış olduğu okumaya bir örnek teşkil etmesi açısından acı bir örnek olup belki biraz ağır olacak ama Allah cc nin kitabını oyuncak etmek anlamına gelmekten başka bir sonucu yoktur.  

Bu tartışma , "kaş yapayım derken göz çıkartma" mesabesinde bir durumuda meydana getirmektedir şöyleki; "kebir kelimesi anlam olarak "büyük" demektir , ekber kelimesi ise anlam olarak "daha büyük" demektir, şimdi biz ekber kelimesinin yerine kebir kelimesinin kullanarak Allah cc yi daha doğru büyüklediğimizi düşünüyorsak büyük bir yanlış içindeyiz demektir. Kur'an dilinin özelliğine dikkat edecek olursak Allah cc kendi ilahlığını ortaya koyarken müşriklerin ilah olarak kabul ettiği varlıkları kendi ile kıyaslayarak onların hakiki ilah olamayacağını beyan eder. Şimdi Allah cc kendini diğer sahte ilahlarla kıyaslarken biz buna hayır olmaz şeklinde itiraz etmek " kraldan fazla kralcı " olmak anlamına gelir. Kebir kelimesi ekber'den daha alt bir anlamı ifade ettiği için "Allahu kebir" şeklinde ifade "kaş yapayım derken göz çıkartmaya" vesile olur.

Sonuç olarak, Allah cc kebirmidir? ekbermidir? şeklinde yapılan bir tartışma "Allah cc yi hakkı ile takdir ededeme" şeklinde bir anlayışın sonucu olup kur'anı bir kere arapça metninden okuyarak Allah için kullanılan bazı kelimelerin insanlar içinde nasıl kullanıldığına bakılması gerekir. Hadi kur'anın tamamından vazgeçtik sadece yusuf suresini okumak bile bu konuda bizlere doğru bilgiyi vermesi açısından yeterli olacaktır. Yusuf suresinde kullanılan bazı kelimeler esma ül hüsnaya dahil olan isimler olup insanlar için kullanılmıştır. Bu mantıkla gidersek yusuf suresinde geçen kelimeler için ne diyebiliriz?.  

                                     EN DOĞRUSUNU ALLAH CC BİLİR.

25 yorum:

  1. abdulah taştekin5 Ocak 2014 12:08

    Makalede Örneklerini verdiğiniz; ekberu şehâdeh, el ekrem, esraul hasibin, esrau mekrâ, ahkemul hakimin, ahsenul halıkin gibi ismi tafdıl olarak kullanılan kelimeleri Allah CC kendisi için kullanmıştır. Bu vasıfları yine Kuranda yarattıkları için de kullanmış ama kendisinin aynı işleri "en","daha" fazlalığıyla yaptığını söylemiştir. Kuranda var olan kelimeler için söylenecek bir şey olamaz ancak söylenmeyen bir tabiri aynı olmayan başka şeylerle kıyaslamak zannımca doğru olmaz. Yani sıfat, vasıf, olan kelimeleri özel isim olan kelimeyle nasıl kıyas yaparız. Allah diğer esmasını (sıfat olduğu için) kullarına da verdiğinden dolayı, aynı sıfatları kullanırken kendi sıfatlarının başına ya marife (ال) takısı getirir, ya da "en" anlamı veren ismi tafdıl yapısında kullanır.

    YanıtlayınSil
  2. abdullah taştekin " Allah diğer esmasını (sıfat olduğu için) kullarına da verdiğinden dolayı, aynı sıfatları kullanırken kendi sıfatlarının başına ya marife (ال) takısı getirir," bu sözünü sadece yusuf suresinde geçen melik ve aziz kelimelerini tekrar okuyarak yeniden değerlendirmenizi rica ediyorum.

    YanıtlayınSil
  3. Allah Kuranda kendi sıfatlarını insanlara da verdiğini söyler. Mesela merhamet edenlerin en merhametlisi der. Burda insanların da merhamet ettiği, ama en merhametli olanın Kendisi olduğunu söyler.

    Allahtan başka yaratan yoktur. Ama Allah bir ressama, heykeltraşa, bilim adamına da bu sıfatını vermiştir. Ama bizlerinki ilahi bir yaratma değildir.

    Allah bu noktada Kendisini ayırır insanların yaratmasından. Der ki; Allah, örnek edinmeksizin yaratır. Oysa insan, Allahın yarattığını örnek edinerek yapar bunu. Bu manada bakınca yaratanların en güzeli Allahtır. Ve Kendisinen ilah olarak Kebir sıfatı ile bahseder, ekberle değil

    YanıtlayınSil
  4. Bu makaleyi okuduğum iyi oldu, hocamdan Allah razı olsun.

    YanıtlayınSil
  5. Kuran ın bir çok yerinde Allah (c.c) kendisine kebir diyerek ayeti bitiriyor. ekber diyerek bitirmemesi dikkat çekici hocam

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Evet Kebir olarak biter, bunun böyle olması Allahın Ekber olmadığını göstermez. Yazıda verdiğim örnekler sanırım sizi ikna etmedi.

      Sil
    2. Madem Allah kendini Kebir olarak nitelendiriyor(büyüklük vasfı ile ilgili) niye emsal örnekler üzerinden zorlama bir şekilde Ekber demeye çalışıyoruz. Allahuekber müşriklerinde kullandığı kelimelerden biriymiş diğer putlara göre daha büyük kabul ediyorlarmış. Allahukebir dendiğinde (Allahın kendisine söylediği gibi) ortaya çıkan sorun nedir?

      Sil
  6. Allahu Ekber kuran da geçmiyor mu? Ben geçiyor zannediyordum.Allah Kuran da niçin kendisi için Allahü Ekber demedi?

    YanıtlayınSil
  7. Bu tartışmayı çıkaranlarin amacı ezanı Muhammediyi dindirmek ve insanların kafasını karıştırmak lakin hoca iyi örnekler vermiş Kur'an da gecmiyor rasullullahin sav dilinde de mi yok

    YanıtlayınSil
  8. Kebir demek doğru değil manasında bir cümleye rastladım.Allah ayetlerde kendisi için Kebir derken haşa eksik mi söylemiş oldu???.ne söylediğinizi kulağınız işitiyor mu ?
    El Kebir.Allahu El Kebir.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Yazının konusu Allahu Ekber demenin yanlış olduğu şeklindeki düşüncenin eleştirisidir Kebir demenin yanlış olduğu değil Ahmet bey.

      Sil
  9. Yorumlarda Allahın merhamet edenlerin en merhametlisi sıfatını.. insanlarında merhamet ettiği için kullanıldığını. Allahtan başka yaradan olmadığını da ressamları heykeltıraşları ornek vererek izah etmeye çalışan düz mantıklı arkadaşa sormak istiyorum.

    Allahu Ekber.. Allahın en büyük olduğunu da putları büyük görenlere, kendini büyük gören krallara firavunlara.. günümüzde bile 100 yıl önce ölmüş birinin büyüklüğündenden bahsedip onun büyüklüğüyle övünenlere en büyük beşiktaş en büyük dağ everes.. en büyük yıldız VY CMa.. en büyük galaksi IC 1101.. VS bunlarden kendisini ayırmak için Allahu Ekber denemez mi?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Denemez... Çünkü "Allahu" ilahlıgın ifadesi olup yanina "ekber" koydugunuzda: "en buyuk ilah" demiş olursunuz. Bunu diyerek Allah'i tek ilah olarak anmamış ve ondan küçük ilahların da varlıgını fiilen kabul etmiş olursunuz. Oysa Allah'tan başka ilah yoktur. Dolayisiyla Allah'i buyuklukte kiyaslayici ifade olan ekber kuranda gecmez. "Kebir" geçer. Allah unuttu mu ekber demeyi? (Ha'şa) Allah kelimesinden hakkiyka haberiniz olsa şu iddialaşmayı yapmayacKsiniz.. Allah özel isim degil yaraticimizin sifatidir. Bir artikel ve bir sifattan oluşur. (AL-ILAH) ingilizcedeki "the" veya ispanyolcadaki "EL" artikeli gibi arapçada da artikel "AL" lafzidir. AL-ILAH kelimesinin direkt ingilizcesi "The God" kelimesinin birebir karsiligidir. Peki Allahu ekber derseniz ne olur tercume= "The Greatest God" (En buyuk ilah)... Oldu mi şimdi sizce boyle? Ekber dogru kelime mi burada?

      Sil
  10. Ekber” ismi tafdili Kur’an’da 22 ayette 24 kez geçtiği halde hiçbiri Allah hakkında olmayıp ima bile edilmemektedir. Meşhur 99 isimde geçen "EL KEBİR" yerine "EL EKBER" yakıştırması yapabilir misiniz? Bu arkadaşımızın müteşabih anlayışı da algılama metodu da sorunlu. Ön yargızıca kendisini gözden geçirmeli.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Sayın Yüksel bey başka kelimelerin ismi tafdil sigasında geçmiş olması, bazı kimselerin itiraz ettiği Ekber içinde geçerli olmalıdır. Ben yazıda bir mantık üzerinden gitmeye çlıştım, sanırım tam anlatamamışım. Ekber ifadesi eğer sorunlu ise, Kuran'ın başka ayetlerinde geçen ismi tafdil sigasındaki Allah için kullanılan kelimelerde sorunludur o zaman. Ekber denildiği zaman sorun varsa Ekrem denildiği zaman da sorun olmalıdır.

      Sil
    2. Bazi kelimeler icin gecerli olan ekber icin gecerli olmaz... Merhamet veya kerem sahibi olmak gibi seyler Allah'in insana da bahsettigi niteliklerdir. Ama "en buyuk kerem sahibi, en merhametli" olan Allah'tır. Ancak mesele ilahlık ise, bu Allah'tan başka hiçbir varlıga ait olmayan sıfat oldugu için Allah'a ilahlıgı konusunda ekber denemez. "En buyuk ilah" diye bir cumle soylenemez.

      Sil
  11. Allahın dini kuran da olanlardan ibarettir. Allah, kuranı ben açıklarım diyor. Yani Kur’an aynı zamanda rabca dır. Ekberin geçtiği yerlerde kıyaslama var. Allah kıyaslamalardan münezzeh tir. Bu şekilde bir uslup ve manayı kendi anlamak istediğiniz şekilde zorlama bir mana olur. Cahil halkada bunu yutturabilirsiniz. Lakin hesap gününde sadece Allah ile başbaşa kaldığınızda, Allah ekberi kıyaslamada kullandığını ama sizlerin bunu zatına, Allah lafzına kıyasladığınızı, başka Allah larmı varki bunu kıyasladığınızı sormuyacakmı? Bizleri ikna ettiğin gibi bir yer değil orası. Bile Bile bu kelimeyi Allah a yakıştıranlar, kendini hesaba hazırlasınlar vesselam

    YanıtlayınSil
  12. Merhaba yazıyı yazan. En cömert, en merhametli derken insanlar, en hızlı hesap gören gibi insansı yada insanın yaptığı salise gibi küçük zamanlarda büyük hesapları çözebilen makineleri de kastetmişti belki. Allah kebirdir. tabi ki Allah en diyerek benim yanımda hiç bir şeydir diyerek mutlak hakim olduğunu anlatıyor. Ekber kelimesi daha önce de müşriklerin namaz kılarken hubel ekrem dedikleri kabenin içindeki 300 den fazla putun en büyüğü olması adına istinaden deniliyordu. Onlara yani müşriklere rabbiniz kim dediğinizde Allah derler diyor Kuran. Yani kabenin içindeki haşa Allah ın ortakları olan putların en büyüğü hubel ekrem ken, hemen kabe dışında Allahu ekber oluyordu. Hadis kaynaklarında da bir çok sahabenin islamdan önce de namaz kıldıkları hatta Kureyşlilerin cuma namazı ile içinde hutbe bile okunduğu görülmekte. Dikkatinizi çekmedi mi o kadar peygamberi koruyuo kollayan amcası Ebu Talibin bile müslüman olmadığını söylerler. Neden? Çünkü peygamberin getirdiği dini öğretileri biliyordu ve çoğu onların ataların diniyle aynıydı.
    Hiç merak etmediniz mi Peygamber hicrete kadar geçen süre ortalama 10 yıl kadarken. O kadar zülum ve aşağılanmaya maruz kalıp, mümin olarak topladığı sayı 100 kadardı diyebiliyoruz ki hicret edenlerin sayılarına baktığımızda.
    Müşriklere Allahuekber demeyin çünkü zaten Allah ı kıyaslayacağımız 2. bir Allah yoktur deyince sinirlenirlerdi. Lat mena uza hubel bunlar da haşa küçük ilahlardı.
    Allahu Ekber yani Allah en büyüktür tipik bir müşrik kelimesidir. Bunun savunacak hiç bir yanı olamaz. Biz Türküz ve sadece Allah büyüktür demek bile Allah u ekberden daha güçlüdür.
    İSRÂ suresi 110. ayet
    De ki: “İster Allah diye yakarın, ister Rahman diye yakarın. Hangisiyle yakarırsanız yakarın, en güzel isimler/Esmâül Hüsna O`nundur. Namazında sesini yükseltme, kısma da. İkisi ortası bir yol tut. ” Kebir kelimesi kuranda bir çok ayette Allah'a ait özel bir isim gibi gözükürken onun yerine, yüce Allah ı anarken neden ekber yerine kebir demiyeyim? Atalarınızın geleneklerine göre değil Kuran'ı aklınızı kullanarak okuyun ve anlamak için Allah'dan zihin gücü ve kavrama yetisi isteyin.

    YanıtlayınSil
  13. Arkadaşım önce Kuranı doğru anla. Kurandaki en büyüğü, en iyisi, en güzeli vs Allahtır denirken bu sıfatların başkalarında da olduğu kabul edilir zaten. Ama yaratmada, ilahlıktaululukta, yücelikte başka ortak mı varda ekber kullanılsın? Biraz mantık.

    YanıtlayınSil
  14. Kuran'da EKBER,
    (1) kıyaslama için
    (2) kibirlenme, büyüklenme için kullanılır,
    Hiç bir ayette Allah için kullanılmaz, Ancak şeytan için kullanılır.
    2:34 (İBLİS, eba vestEKBERe) İblis, büyüklendi, kibirlendi...

    YanıtlayınSil
  15. (الله أكبر=Allahü Ekber)ALLAHI TAZİMDİR:
    (الله أكبر=Allahü Ekber):Allah hükmünde galip olandır,Onun hükmü üzerine hüküm koyucu yoktur..O Kahredici Güce/Kudrete sahip olandır.!.
    ''O sayılı günlerde/teşrik günlerinde telbiye ve (الله أكبر=Allahü Ekber)Tekbir getirerek Allah'ı zikredin.!.BAKARA-203).

    "Çocuk edinmeyen,HÜKÜM VE HAKİMİYETTE ORTAĞI BULUNMAYAN,Acizlikten münezzeh olduğu için bir dayanağa da ihtiyacı olmayan Allah’a hamdederim" de ve (الله أكبر=Allahü Ekber) tekbir getirerek O’nun ŞANINI yücelt.!.İSRA-111).

    ''Göklerin,yerin ve bunlar arasındakilerin mülkiyeti-yönetimi kendine ait olan;Allah'ın ŞANI PEK YÜCEDİR.Kıyamet saatinin bilgisi O'nun katındadır.Siz de O'na döndürüleceksiniz.ZUHRUF-85).

    '''Allah(HÜKMÜNDE) yüceler yücesi,MUTLAK hüküm ve egemenlik sahibidir.Nihai gerçektir.O'ndan başka İLAH yoktur.
    O,hükümranlık/Hüküm ve saltanat tahtının (YEĞANE) sahibidir.MU'MİNUN-116)...MUHABBETLE..

    YanıtlayınSil